اوّلا : عده‌اى در صدد انكار اين نسبت برآمده‌اند مانند : رازى « 1 » ، ابن عبد الشكور « 2 » ، ابن المرتضى ، ابن حزم در : المحلى « 3 » نووى در شرح المهذب و ابو بكر در : التقريب « 4 » . همچنين باقلانى استدلال مىكند كه : اگر اين نسبت درست بود صحابه با وى مناظره مىكردند و خبر اين مناظره منتشر مىگشت ؛ زيرا صحابه براى موارد بسيار جزئىتر از اين به مناظره برخاسته بودند . و بعد وى اين گونه اخبار و روايات را شاذ و جعلى مىداند « 5 » . ما نيز اگر چه با نظر اينان موافق نيستيم - علت آن را بيان خواهيم كرد - ليكن براى رعايت امانت و طرح جوانب مطلب ، نظرات آنان را مىآوريم . زيرا بعيد نيست كه ابن مسعود دو مرحله را پشت سر گذاشته باشند : در مرحلهء اوّل معوذتين را جزو قرآن نمىداند . و در مرحله دوم ، حقيقت مطلب را دريافته به قرآن بودن اين دو سوره اعتقاد پيدا مىكند . ثانيا : باقلانى مىگويد : روش و دأب ابن مسعود آن بود كه در مصحف فقط آن چيزى را بنويسد كه پيامبر دستور نوشتن آن را در مصحف داده باشد . و چون « معوذتين » را از خود پيامبر دستور نوشتن آن را نشنيده بود و آن را مكتوب هم نديده بود لذا از پذيرش اين دو سوره به عنوان قرآن خوددارى ورزيد « 6 » . در اين باره بايد بگوئيم ابن مسعود مىتوانست به مصحفى كه در حضور

--> على المذاهب الاربعة ، ج 4 ، ص 258 . كنز العمال ، ج 2 ، ص 356 و 357 به نقل از : احمد ، حميدى ، بخارى ، مسلم ، ابن حبان ، دار قطنى ، در : الافراد . الدر المنثور ، ج 6 ، ص 416 به نقل از منابع بالا و : بزار ، طبرانى و ابن مردويه . مجمع الزوائد ، ج 7 ، ص 149 و 150 به نقل از : منابع بالا ، الجامع لاحكام القرآن ، ج 20 ، ص 251 . محاضرات الادباء ، ج 2 ، ص 434 . الايضاح / ابن شاذان ، ص 229 و 57 . الفهرست ابن نديم ، ص 29 . كشف الاستار به نقل از مسند بزار ، ج 3 ، ص 86 . شرح الشفاء / قارى ، ج 2 ، ص 315 . اكذوبة تحريف القرآن ، ج 28 به نقل از : برخى منابع بالا . و به نقل از مصحف ابن ابى شيبه ، ج 10 ، ص 538 . و روح المعانى ، ج 1 ، ص 24 . ( 1 ) التفسير الكبير ، ج 1 ، ص 213 . ( 2 ) فواتح الرحموت در حاشيه المستصفى ، ج 2 ، ص 9 . ( 3 ) رك : البرهان / زركشى ، ج 2 ، ص 127 و 128 . فواتح الرحموت در حاشيه المستصفى ، ج 2 ، ص 9 . الاتقان ، ج 1 ، ص 79 و 80 . البحر الزخار ، ج 2 ، ص 249 . جواهر الاخبار و الآثار در حاشيه بحر زخار به نقل از : الانتصار . شرح الشفاء ملا على قارى ج 2 ص 315 . ( 4 ) المحلى ، ج 1 ، ص 13 . ( 5 ) اعجاز القرآن / باقلانى ، ( چاپ‌شده در حاشيه الاتقان ) ج 2 ص 194 . ( 6 ) الاتقان ، ج 1 ، ص 79 . و شرح الشفاء / قارى ، ج 2 ، ص 315 .